8. Odejście z polityki. Piłsudski osiada w Sulejówku

Po zabójstwie Gabriela Narutowicza funkcje prezydenta pełnił marszałek Sejmu Maciej Rataj. Misję tworzenia rządu otrzymał Władysław Sikorski.

Sikorski porozumiał się z Piłsudskim – ustalono, że zostanie on szefem Sztabu Generalnego. 20 grudnia 1922 roku Zgromadzenie Narodowe wybrało nowego prezydenta – został nim Stanisław Wojciechowski, który miał za sobą przeszłość w PPS, ale był człowiekiem szanowanym również w kręgach prawicy.

28 maja 1923 Piłsudski złożył rezygnację ze stanowiska szefa Sztabu Generalnego, potem zrezygnował również z przewodniczenia Ścisłej Radzie Wojennej. Powód? Rząd Wincentego Witosa, a dokładnie – Stanisław Szeptycki, minister spraw wojskowych, postanowił zreorganizować naczelne władze wojskowe w duchu cywilnej kontroli nad armią – minister spraw wojskowych miał być zwierzchnikiem szefa Sztabu Generalnego i Generalnym Inspektorem Sił Zbrojnych. Piłsudski nie był zainteresowany taką podległością i nie mógł zaakceptować proponowanych rozwiązań. Ogłosił, że wycofuje się z polityki.

28 czerwca Sejm przyjął uchwałę głoszącą, że Marszałek Józef Piłsudski jako Naczelnik Państwa i Naczelny Wódz zasłużył się narodowi.

3 lipca 1923 roku Piłsudski, w Sali Malinowej hotelu Bristol, w której kolejny raz – ale po raz pierwszy tak dobitnie – wyraził swoją opinię na temat partii politycznych i polskiego partyjniactwa. Piłsudski opuścił Warszawę i udał się do dworku w Sulejówku. Kilka miesięcy później elity rządowe jeszcze raz zwróciły się do Piłsudskiego z propozycją powrotu do rządu – po upadku (w grudniu 1923 roku) gabinetu Chjeno-Piasta, kandydat na premiera Stanisław Thugutt zaproponował Piłsudskiemu stanowisko ministra spraw wojskowych. Taką samą propozycję ponowił następca Thugutta – Władysław Grabski. Piłsudski nie powiedział „nie”, jednak postawił warunek zagwarantowania apolityczności wojska: mimo że sam miał być ministrem, chciał zniesienia zwierzchnictwa ministra nad armią. Na to jednak Grabski się nie zgodził, bojąc się reakcji endecji. Ostatecznie Piłsudski odmówił udziału w jego gabinecie.

Czytaj dalej:

9. Przewrót majowy 1926 roku