Album zdjęć mózgu Józefa Piłsudskiego

Jak pisze Bożena Borysowicz. “Atlas z fotografiami mózgu Marszałka został wydany w ograniczonej ilości, a przeznaczony był dla wybranych osób, tak jak dla rodziny Marszałka, współpracowników Polskiego Instytutu Badań Mózgu i Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie i dla Bibliotek. Dokładna liczba wydania nie jest nam znana. Wiadomym jest jednak, że – jak wyżej wspomniano – dwa egzemplarze znajdują się w Bibliotece Jagiellońskiej w Krakowie. Jeden egzemplarz posiada Uniwersytet Litewski w Wilnie. Egzemplarze, które posiadali prof. dr. Włodzimierz Bruhl i dr. Stanisław Witek zostały zniszczone lub też zaginęły w zawierusze wojennej. Egzemplarz, który posiadał dr Borysowicz przekazał on dla Instytutu im. Marszałka Piłsudskeigo w Londynie”. Jeden z nich znajduje się w Gdańsku o czym poniżej.
 Mózg Józefa Piłsudskiego. Profesor Rose i jego badania. “Zwłoki Marszałka Piłsudskiego zostały zabalsamowane w nocy z 12 na 13 maja 1935 r. Balsamacji dokonano przez dotętnicze zastrzyknięcie płynu o następującym składzie procentowym: formalina 10 proc., gliceryna – 10 proc. 0,5 proc. tymolowy alkochol 96 proc – 20 proc., sól karlsbadzka – 5 proc. Dnia 14 maja 1935 roku po 30 i 1/2 godzinie włożono mózg do 10 proc. formaliny i przechowywano w tym płynie do 22 V 1935 r. Waga mózgu w 6 i 1/2 godziny po zastrzyknięciu płynu balsamijącego wynosiła 1460 gr. Aby oprzeć me wyniki na materiale absolutnie obiektywnym, posługiwałem się w dotychczasowych badaniach i także na przyszłość posługiwać się będę wyłącznie fotografiami makroskopowymi i mikroskopowymi z mózgu Marszałka bez jakiegokolwiek retuszu na kliszach lub na zdjęciach. Wychodzę bowiem z założenia, że rysunek przeważnie nie jest wolny od subiektywnego zabarwienia, które wyłączone jest przy zdjęciu fotograficznym.(…)”. Badanie mózgu Marszałka Piłsudskiego. Dnia 22 maja 1935 r. przełożono mózg z 10 % roztworu formaliny do 20% roztworu. Do dnia 27 maja nie wykonywano żadnych badań. Prawdopodobnie mózg Marszałka w słoju z formaliną w tym czasie spoczywał w wyżej wymienionym specjalnym mauzoleum. W dniu 27 maja prof. Rose odciął pień mózgowy wraz z móżdżkiem, rozdzielił obie półkule i zdjął oponę mózgową z tych części mózgu. Jeszcze tego samego dnia sfotografowano te części w naturalnej wielkości, a następnie włożono mózg do płynnej parafiny. Tam mózg leżał przez 36 godzin. Cenny dar dla Uczelni Pan prof. Jerzy Dybicki przekazał na ręce rektora cenny dar dla Uczelni, a mianowicie pięknie wydany album zdjęć wraz z opisem z przeprowadzonych badań mózgu Marszałka Józefa Piłsudskiego w Polskim Instytucie Badań Mózgu w Wilnie w 1938 roku pod kierunkiem i w opracowaniu prof. Maksymiliana Rosego. ( w załączeniu pismo prof. Jerzego Dybickiego skierowane do rektora).
Ten dar zbiega się szczęśliwie z rozpoczęciem przygotowań do organizacji Muzeum Akademii Medycznej w Gdańsku. Siedzibą Muzeum będzie dawne prosektorium w budynku “Starej Anatomii” przy alei Zwycięstwa 42, który w najbliższym czasie będzie poddany gruntownej modernizacji. W związku z tymi planami rektor mianował prof. Zbigniewa Machalińskiego, kierownika Zakładu Historii i Filozofii Nauk Medycznych Pełnomocnikiem Rektora ds. Organizacji Muzeum Akademii Medycznej w Gdańsku. W przyszłości Muzeum zostanie włączone w strukturę Zakładu Historii i Filozofii Nauk Medycznych.

Niniejszym składam łaskawemu Ofiarodawcy serdeczne podziękowanie oraz dołączam apel do wszystkich członków naszej społeczności akademickiej o współpracę w organizacji Muzeum AMG.

prof. Wiesław Makarewicz
Rektor

Gdańsk, 16.12.2003 r.

Prof. dr hab. Jerzy Dybicki
em. kierownik I Katedry i Kliniki Chirurgii
Akademii Medycznej w Gdańsku

Prof. dr hab. Wiesław Makarewicz
Rektor Akademii Medycznej w Gdańsku

Mam wielki zaszczyt zwrócenia się do Pana Rektora z prośbą o przyjęcie opracowanej przez prof. Maksymiliana Rosego pracy pt.

. Cz. 1. Wilno 1938. Dzieło to wraz z przekazanym w dniu 15.10.2003 r. na ręce Pana Rektora, atlasem ilustracji przekrojów mózgu Marszałka, stanowi całość dokumentacji badań mózgu Józefa Piłsudskiego. Zostały one przeprowadzone w Polskim Instytucie Badań Mózgu w Wilnie pod kierunkiem prof. Maksymiliana Rosego.
Zarówno praca jak i dołączony do niej atlas należały do prof. Stanisława Hillera, a następnie po Jego śmierci stały się własnością dr med. Anny Dybickiej, córki Profesora. Ona to przekazuje obecnie w darze Akademii Medycznej w Gdańsku te niezwykłe pamiątki odziedziczone po Ojcu.

Łączę wyrazy wielkiego szacunku
Jerzy Dybicki

PS. Żona i nasz Syn, mieszkający w USA, byliby wdzięczni Panu Rektorowi za powiadomienie o tym fakcie społeczności akademickiej drogą notatki zamieszczonej w Gazecie AMG.
Źródło: gazeta AMG > luty 2004 > “Cenny dar dla Uczelni”